- Personelin ve bölümlerin nispi performaansını belirleme, 

    - Belirli bir zaman diliminde sermaye getirisi ve etkinliğini genişletme...

Japon Dr. Kurasawa’ ya göre işletmede verimlilik ölçümü, geçmişin analizi ve yeni etkinliklerin planlanmasına yardım eder, ayrıca işlevsel etkinliklerin izlenebilmesi için Yönetim Bilgi Sisteminin kurulmasında da kullanılabilir. Bu bakımdan verimlilik ölçüm sistemlerinin karar alma hiyerarşisine çok uygun olarak kurulması büyük önem taşır...

İngiliz Alan Lawlor’a göre ise verimlilik;  işletmelerin hedefleri, etkenlikleri, etkililikleri, karşılaştırılabilirlikleri ve gelişme eğilimlerini ne ölçüde verimli ve etkili bir şekilde gerçekleştirdiklerinin kapsamlı bir ölçüsüdür.

Amerikalı Prof. Gold’un verimlilik ölçüsü ise yatırımın getiri oranıdır(kar/yatırım) ve karlılığı, ürün fiyatları, birim maliyetler, tesislerin kullanım oranı, tesis ve donanımın verimliliği, sermaye kaynaklarının sabit ve değişken sermaye arasında dağılımı şeklindeki öğelerin performanslarına bağlar.

Filipinler Kalkınma Akademisinin geliştirdiği bir diğer yaklaşım da “Çabuk verimlilik değerlendirme yaklaşımı” dır. Bir birleştirilmiş denetim yaklaşımıdır. Hem tanı konulmasını, hem de işletmenin tümünde bir verimlilik arttırma programının izlenmesini içerir. İşletmenin karlılık ve verimlilik performansının, güçlü ve zayıf yanları da dahil, sistematik olarak değerlendirilmesidir.

Bu yaklaşımın amacı, sorunlu alanları saptamak ve verimlilik artışı sağlanacak öncelikli alanları belirlemek ve işletmenin tümü için verimlilik göstergeleri oluşturmaktır.

Bu yaklaşımın bileşenlerini ise işletme performansını değerlendirme, niteliksel değerlendirme ve endüstri performansını değerlendirme oluşturmaktadır.

Otel işletmesinin performansını değerlendirme, son üç yada dört yıla ait mali tablolardan çıkarılan verimlilik ve karlılık  oranlarındaki eğilimleri inceler. Asıl amacı ise uygun bir verimlilik arttırma programı için, sürekli izleme sağlayacak bir verimlilik rapor sistemi yerleştirilmesi ve tüm işletmenin denetlenesi yoluyla sorunlu bölümlere tanı koyulmasıdır. Bu uygulanırken iki temel karşılaştırmanın yapılması gerekir; birincisi cari performans ile baz alınan geçmiş dönemdeki bir performansın karşılaştırılması, ikincisi ise cari performans ile hedefin karşılaştırılması...

Birincisi performansın artmakta mı yoksa azalmakta mı olduğunu bize gösterir, ikincisi ise performans yada verimlilik hedefleri konulması ve fiili performansla karşılaştırılmasını gerektirir.

Bir otel işletmesinin tüm performansını değerlendirmede, yalnızca karlılığı asas olarak kullanmak, karlılık değişmelerine yol açan nedenlerin bulunmasını güçleştirir. Değişme verimlilikten mi yoksa fiyat-maliyet hareketlerinden mi kaynaklanıyor bunun araştırılması gerekir. Aşağıda bu ilişki gösterilmiştir.

Çıktı değeri  =     Satılan miktar       X     Birim fiyat

       |                          |                                    |

Karlılık         =     Verimlilik               X     Fiyat Artış Oranı

       |                          |                                    |

Girdi değeri =      Kullanılan Miktar  X     Birim Maliyet

İlişkiye zaman içinde bakıldığında, karlılık, girdi değerindeki değişmeye kıyasla çıktı değerindeki değişme; verimlilik ise satılan ve kullanılan miktar arasındaki değişme olarak tanımlanmaktadır. Üçüncü değişken ise birim fiyat ile birim maliyet arasındaki ilişkidir. Hesaplananlar, karlılıkta değişme, verimlilikte değişme, fiyat artış oranında değişme gibi performans oranlarıdır. Bu performans oranlarının karlılık üzerindeki etkileri değerlendirilir... Genel olarak karlılıkta, verimlilikte veya fiyat artış oranlarındaki bir düşme, karları azaltır... Düşük verimlilik sinyalleri, daha fazla analiz yapılması ve düzeltici önlemlerin alınmasını gerektirir... Ancak artan verimlilik kısa dönemde mutlaka karlılığa yol açmaz. Verimlilik artışının karlılık üzerindeki etkisi ancak uzun dönemde görülür.

Geçmiş birkaç döneme ait tabloları derleyerek bir takım karlılık ve verimlilik ilişkileri kurabiliriz..

Şayet karlılık yüksek, verimlilik yüksek ise mali durum sağlam ve istikrarlıdır. Bu durumda verimlilik düzeyini korumalı yada eğer mümkün ise daha da arttırmalıdır.

Eğer karlılık yüksek, verimlilik düşük ise, yüksek karlılık uzun dönemde devam etmeyebilir. Uzun dönemde düşük verimlilik karları da yok edecektir. Bu durumda verimliliğin arttırılması yoluna gidilmelidir.

Karlılık düşük, verimlilik yüksek ise işletme kısa bir süre sonra zararına çalışmaya başlayabilir ve kapanmanın eşiğine gelebilir. Bu durumda karlılığı arttırmanın yolları aranmalı, pazar stratejisi, Pazar araştırması, Pazar tutunması, reklam ve fiyat politikaları güçlendirmelidir.

Karlılık düşük ve buna mukabil verimlilik de düşük ise iş kapanma/iflasa gidebilir. Bu durumda verimliliği artırmalı ve pazarda güçlenmeye çalışılmalıdır...

Otel işletmelerinin verimliliğini nasıl değerlendirmeliyiz;

Öncelikle geçmiş dönemlerde (bir yıl, 3 ay, 1 ay) aktiflerin getiri oranını hesaplamalıyız. Daha sonra aktiflerin getiri oranındaki eğilimi belirlemeliyiz.

EĞİLİM YÜKSELİYOR  ise,  büyüme oranlarının artıp artmadığına bakmalıyız. Büyüme oranlarında  artış var ise, toplam Verimlilik, İşgücü verimliliği ve sermaye verimliliği gibi ana verimlilik oranlarını ve daha sonra ise tali verimlilik oranlarını incelemeli ve analiz etmeliyiz.

Büyüme oranlarında azalış var ise Net kar, Satılan malın maliyeti, Dönem giderleri, Faiz ve komisyon giderlerinin satışlara oranlarını içeren ana karlılık oranlarını ve eğilimlerini, yükselen, düşen ve sabit kalan şeklinde hesaplamalıyız. Daha sonra ise Varlıkların,alacakların,duran varlıkların ve stokların devir hızlarını (yani tali karlılık oranlarını) hesaplayıp eğilimleri belirlemeliyiz ve daha sonra toplam Verimlilik, İşgücü verimliliği ve sermaye verimliliği gibi ana verimlilik oranlarını ve daha sonra ise tali verimlilik oranlarını incelemeli, analiz etmeli  ve üzerinde durulması gerekli alanları belirlemeli ve önlem almalıyız...

EĞİLİM DÜŞÜYOR ise, Net kar, Satılan malın maliyeti, Dönem giderleri, Faiz ve komisyon giderlerinin satışlara oranlarını içeren ana karlılık oranlarını ve eğilimlerini, yükselen, düşen ve sabit kalan şeklinde hesaplamalıyız. Daha sonra ise Varlıkların,alacakların,duran varlıkların ve stokların devir hızlarını hesaplayıp eğilimleri belirlemeliyiz ve daha sonra toplam Verimlilik, İşgücü verimliliği ve sermaye verimliliği gibi ana verimlilik oranlarını ve daha sonra ise tali verimlilik oranlarını incelemeli,  analiz etmeli ve üzerinde durulması gerekli alanları belirlemeli ve önlem almalıyız...

Bir otel işletmesinde verimlilik artışı, yönetim etkenliğinin bir fonksiyonu ve sonucudur. Yani iyi yönetimle eş anlamlıdır.... Verimliliği artırmak ve bu artışı sürdürmek yönetimin temel amacı ve sorumluluğu olmalıdır... daha yüksek performans için lazım gelen koşulların yaratılması, verimlilik yönetiminin esasıdır, özüdür...

Verimlilik artışı aynı zamanda bir değişim sürecidir. Bu nedenle, verimlilik artışı için değişimi yönetmek gerekir... Bazen direnç ya da isteksizliğe karşı değişim yapılması gerekir. Bu gibi durumlarda yöneticilerin yaptırım yetkilerini kullanarak değişimi başlatmakta duraksamamaları gerekir... Bu tür yetki kullanımı belli bir risk içermesine karşın yöneticinin de bu riskleri göğüslemeye hazır olması gerekir...

Girdi ya da sürece yönelik yöneticiler, genellikle dokümanlar, veriler, kurallar ve yönergelerle ilgilenirken, sonuçlara yönelik yöneticiler, daha çok kaynaklara yeni değerler eklemek ve daha iyi sonuç almakla ilgilenirler. Bu tür yöneticiler daha esnektir ve çıktının artmasına yardımcı olacak organizasyonel değişimlere daha yatkındırlar. İnsanlarla iletişim kurma ve onları ödüllendirme yolları, kurallara ya da emirlere değil, sonuçlara dayanır. Altlarındaki personelin yenilik yapma ve insiyatif alma yeteneklerini teşvik ederler...

Netice itibariyle diyebiliriz ki, sonuçlara yönelik olma, bir verimlilik sisteminin kurulması ve işletilmesine daha uygun bir ortam yaratır... Bir yönetici-ast ilişkisi, gerçekte yöneticinin ne yaptığına değil, kendi deneyimleriyle koşullanmış astın, yöneticinin yaptıklarını nasıl algıladığına bağlıdır... Yöneticilerin ise, performans arttırma sürecini başlatmaları için gereken temel adımları atmalarını engelleyen, doğalarından kaynaklanan sınırlamaları vardır. Gerekli ölçüm ve kontrol, organizasyonda çalışanların geleneksel ihtiyaçları, stilleri ve tutumlarıyla doğrudan çelişkilidir... Verimliliği arttırmaya yönelik olarak değişim sürecinin başlayabilmesi için bu engellerin mutlaka ortadan kaldırılması gereklidir...

20/03/2006 Adnan Şişman

Geri   Back

EKLENEN YORUMLAR

Hüseyin ERDOĞAN (FOM)                      Friday, March 23, 2007 7:59 PM

Sayın Adnan Bey,
sayfanıza yeni ulaşmış biri olarak birçok makalenizi zevkle okudum.Yazılarınızın
devamını ve bizlere çok bilmişlerin bir şey bilmediği ve üzülerek kendilerini
geliştirmek içinde hiç bir şey yapmadıkları bu ortamda yazılarınızla katkıda
bulunmanız ve bir deniz feneri misali yol göstermeniz dileği ile bu konuya bir
katkıda ben bulunak isterim.Verimlilik(Prodüktivite) ölçümünde şu formüllerde
iyi analizler sonucu işletme verimliliği açısından faydası olacaktır.
verimlilik=Üretilen Mal ve Hizmetler(GELİRLER)X 100 / Üretim için Kullanılan
Mallar Bu formül sonucu verimlilik değeri %1'e eşitse ise gelir-gider dengesi
eşittir.Başa-Baş.Değer %1'den küçükse işletme zarar etmekte.Değer %1'den büyük
ise işletme verimliği bize işletmenin kar ettiğini gösterir.
işgücü verimliliği=Hizmete Açık gün sayısı X 100 /365
Hizmet verimliliği= Dolu Yatak Sayısı X 100 /Hizmete Hazır yatak Sayısı ile
ölçülüp değerlendirilebilir.Saygılarımla.